پرونده‌ها

ابراهیم یزدی؛ مردی در تردید ابدی

به گزارش جنبش مقابله با رسانه‌های بیگانه، امپراتوری دروغ: چرا «رابطه آمریکا» اینقدر سنگ «انقلاب» را به سینه می‌زند؟

ابراهیم یزدی در ۲ مهرماه ۱۳۱۰، در شهر قزوین و در یک خانواده مذهبی متولد شد. در سال ۱۳۱۶ همراه خانواده به تهران مهاجرت کرد و تحصیلات ابتدایی را در دبستان‌های مولوی (بازارچه معیر) و ادب (پشت مسجد سپه‌سالار)، و تحصیلات متوسطه را در دبیرستان دارالفنون به اتمام رساند. وی در سال ۱۳۲۲ از دانشکده داروسازی دانشگاه تهران فارغ‌التحصیل شد.

در سال ۱۳۴۸ در تاسیس انجمن اسلامی پزشکان آمریکا و کانادا مشارکت نمود. در دوران اقامت امام خمینی (ره) در نوفل لوشاتو، همراه ایشان بود و پس از پیروزی انقلاب، به همراه امام به ایران بازگشت. در بهمن ۱۳۵۷، به دستور امام (ره) به عضویت شورای انقلاب اسلامی درآمد. با آغاز به کار دولت موقت به سمت معاون نخست‌وزیر در امور انقلاب برگزیده شد.

وی برای مدتی به عنوان سرپرست موسسه کیهان منصوب شد و پس از استعفای کریم سنجانی از وزارت امور خارجه، به عنوان وزیر امور خارجه دولت موقت معرفی شد. پس از فتح لانه جاسوسی، همراه با دیگر اعضای دولت موقت، استعفا داد و در اولین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی به نمایندگی از مردم تهران انتخاب شد. در مجلس اول شورای ملی (اسلامی) عضو کمیسیون‌های تحقیق، امور خارجه، بهداشت و درمان و بازرگانی خارجی بود. (۱)

ابراهیم یزدی در سال‌های بعد از پیروزی انقلاب

در سال ۱۳۵۷، ابراهیم یزدی، به همراه صادق قطب‌زاده به کاروان امام خمینی (ره) در پاریس محلق شد. در این شرایط که انقلاب اسلامی نیز به اوج خود می‌رسید، ابراهیم یزدی در ارتباط با رسانه‌ها می‌کوشید خود را سخنگوی امام (ره) معرفی کند که با برخورد جدی آن بزرگوار مواجه شد.

ابراهیم یزدی از جمله همراهان امام هنگام ورود به ایران به شمار می‌آید. ابراهیم یزدی ضمن تلاش برای تحکیم موقعیت خود در کاروان ورود امام به ایران، کوشید عناصر متعهد و مذهبی را با نیش و کنایه و برچسب‌زنی از نوفل‌لوشاتو دور نگه دارد.

این رویکرد یزدی در اشارات صادق خلخالی، محمد مکری و… به وضوح دیده می‌شود. در حالی که مکری و شهید عراقی هواپیمای حامل امام خمینی (ره) را کرایه کردند، هنوز ابراهیم یزدی به عنوان هماهنگ‌کننده این هواپیما از خود یاد می‌کند.

یزدی در مصاحبه با روزنامه شرق معترف است که تلاش داشته امام را متقاعد سازد تا دولت بختیار را به رسیمت بشناسد: «گفتم با همین وزیر کشوری که بختیار دارد اعلام می‌کنیم زیر نظر نظارت سازمان ملل رفراندوم می‌کنیم. مردم! سلطنت را می‌خواهید یا جمهوری؟» (۲)

رسمیت بخشیدن به آخرین اقدامات برای حفظ سلطنت در ایران به هر بهانه‌ای، کاملا نظرات دربار و آمریکا را تامین می‌کرده و ابراهیم یزدی به آن واقف بوده است. وقتی امام خمینی (ره) حکم انتصاب ابراهیم یزدی به سرپرستی کیهان را به درخواست حسین مهدیان-مدیر موسسه-صادر کردند، از وی خواستند: «برای این امر حیاتی و اصلاح امور به سرپرستی موسسه کیهان که از موسسات مربوط به مستضعفین است منصوب هستید؛ که با کمک کارمندان محترم و متعهد، این موسسه را هر طور صلاح می‌دانید به طور اسلامی و مناسب با جمهوری اسلامی اداره نمایید.» (۳)

ابراهیم یزدی در طول مدیریت خود بر موسسه کیهان از آن‌چه امام امت خطاب به وی نوشته و در حکمشان بر آن تاکید کرده بودند عدول کرد و موسسه کیهان را تبدیل به ارگانی برای تسویه حساب با نظام اسلامی و انقلاب ملت ایران کرد.

ابراهیم یزدی که از سوی امام خمینی (ره) مدیریت موسسه کیهان را برعهده داشت، در سرمقاله این روزنامه در ۲۰ آذرماه ۱۳۵۹ امام خمینی و نظام را مورد هتاکی قرارداد و ایشان را به صورت غیرمستقیم به تلاش برای ایجاد دیکتاتوری صالحان متهم کرد. (۴)

باغ سبز نشان دادن به امیران ارتش شاهنشاهی

پس از پیروزی انقلاب و دستگیری تعدادی از سران و مقامات امنیتی، نظامی و سیاسی پهلوی وی در کنار مهدی بازرگان برای جلوگیری از اعدام دستگیرشدگان تلاش کرد و به گفته خلخالی در این‌باره در خاطرات خود می‌گوید: «از جمله کسانی که در همه کارها دخالت می‌کرد و بازپرس شده بود؛ ابراهیم یزدی بود که در دولت موقت اول معاون نخست‌وزیر و سپس وزیر امورخارجه شد… ابراهیم یزدی در طبقه سوم مدرسه رفاه که من هم آن‌جا بودم، نصیری و رحیمی را به محاکمه کشید. آن‌ها با وجود اینکه می‌دانستند که من از طرف امام به عنوان قاضی و حاکم شرع معرفی شده‌ام به این امر توجه نمی‌کردند؛ خودشان می‌بریدند و می‌دوختند و در باغ سبز نشان می‌دادند…»(۶)

ارتباط قائل‌شدن بین اشغال سفارت آمریکا و آغاز جنگ تحمیلی

اوایل مرداد سال ۱۳۹۰، ابراهیم یزدی در بخشی از گفت‌وگوی خود با روزنامه شرق به شرح ملاقات خود به عنوان وزیر امورخارجه دولت موقت با صدام حسین پرداخت و گروگان‌گیری در سفارت آمریکا را در آغاز –جنگ ایران و عراق موثر دانست: «هیچ دولتی در دنیا عمل گروگان‌گیری را تائید نمی‌کرد. عراق از این زمینه‌ها خیلی استفاده کرد. کسانی بر این باورند که گروگان‌گیری تاثیری بر جنگ ایران و عراق نداشته است، اشتباه فاحشی می‌کنند. اگر گروگان‌گیری نمی‌شد یا بعد از دو سه روز حل و فصل می‌شد عراق جرات حمله به ما را نداشت.»

این سخنان در حالی بیان شده است که طرح حمله عراق به ایران قبل از تسخیر لانه جاسوسی آمریکا طراحی شده بود. آقای ابراهیم یزدی از همان آغاز ورود به خاک ایران از طریق امداد غیبی دریافته بود که حمله عراق به ایران قطعی است وگرنه وی هنوز وزیرخارجه نشده بود تا به اسناد ساواک و مدارک سیاسی دست یابد. (۷) لازم به ذکر است دولت موقت با علم به احتمال بسیار قوی حمله عراق به ایران قصد انحلال ارتش را داشت که با مخالفت امام رو به رو شد ولی اقدام به کاهش دوره خدمت سربازی کرد.

یزدی به روایت اسناد لانه جاسوسی

ابراهیم یزدی در سلسله ملاقات‌های خود با سفارت آمریکا، در اواسط اردیبهشت ماه سال ۱۳۵۸ نیز با مامورین سفارت دیدار کرد. مامور سفارت آمریکا در بخشی از گزارش خود در این‌باره چنین می‌نویسد: «ابراهیم یزدی آن‌گاه گفت که  البته مقصود از چنین ملاقات‌هایی نظیر آنچه ما انجام می‌دهیم آن است که گذشته را پشت سر بگذاریم و به آینده نگاه کنیم. مع‌ذلک بار سنگین بر گُرده ایالات‌متحده است تا ابتکار را به دست گرفته و اقدامات ویژه‌ای به عمل آورد و به مردم ایران نشان دهند که گذشته، واقعا گذشته است و اینک انقلاب ایران از سوی حکومت ایالات‌متحده و مردم آمریکا پذیرفته شده است.

مراتب فوق را صرفا بدان جهت گزارش می‌دهم که طرز فکر وزیر امور خارجه ایران و عده زیاد دیگری از شخصیت‌هایی که در حکومت حاضر وجود دارند را نشان دهد. یزدی به نظر می‌رسد اساسا نسبت به ایالات‌متحده روش دوستانه دارد و مایل است که مناسبات عادی بین ایران و آمریکا برقرار شود. ولی مخالفت با شاه در گذشته و پیچیدگی پیوندهای ایالات‌متحده با رژیم پهلوی در شخص او وزینه سنگینی تشکیل می‌دهد.» (۸)

Image result for ‫ابراهیم یزدی‬‎

مهم‌ترین نقطه تاریک حیات سیاسی ابراهیم یزدی ارتباط و اعتماد بیش از حد وی به آمریکا و به خصوص جاسوسان کارکشته سازمان سیا بود. ارتباطی که وی را از یک عنصر مسلمان و علاقه‌مند به اسلام به سوی فعالیت‌هایی مغایر با نهضت اسلامی و در تقابل با انقلاب اسلامی سوق می‌داد.

رابرت درایفوس نویسنده کتاب «بازی شیطان» در صفحه ۲۳۴ کتابش می‌گوید: «ریچارد کاتوم از ماموران امنیتی دولت آمریکا در اوایل دهه ۱۹۵۰ عضو گروه عملیات مخفی سازمان سیا در ایران بود… او به ویژه با دو نفر که در سال ۱۹۷۸ در دوران تبعید خمینی در پاریس از نزدیک‌ترین مشاورین او بودند رابطه بسیار نزدیک داشت: یکی ابراهیم یزدی و دیگری صادق قطب‌زاده.»

در اوج مبارزات مردم، وقتی یزدی در ۲۲ آذر ۱۳۵۷ برای اقامت یک روزه از پاریس به آمریکا سفر کرده بود، هنری پرشت، مسئول امور خاور نزدیک وزارت خارجه آمریکا به اتفاق ماروین زونیس و رابرت هیرشمن او را به یک میهمانی شام در رستوران «دومینیک» دعوت کردند و مذاکرات مفصلی با وی داشتند. یزدی به گونه‌ای خود را نماینده امام معرفی کرده بود که پرشت در سندی سری نوشت: «هنگام جداشدن از یکدیگر ما توافق حاصل کردیم که هیچ کدام ما قبول نخواهد داشت که هرگونه تماس رسمی بین خمینی و ایالات متحده صورت گرفته است.» (۹)

Image result for ‫ابراهیم یزدی‬‎

نامه مسئولان لانه جاسوسی خطاب به وزیر خارجه آمریکا از دلواپسی آن‌ها نسبت به تبعات افشای تابعیت آمریکایی یزدی حکایت داشت. آن‌ها حتی نگران زندانی‌شدن این رابطه خود بودند و در این نامه تاکید کردند: «احمقانه خواهد بود اگر حکومت ایالات متحده شهروندی یزدی را باطل کند. اگر آیت‌الله خمینی، یزدی را زندانی کند، او از پشتیبانی کنسولگری آمریکا در ایران برخوردار خواهد بود. اگر او هرگونه شکایتی از متصدیان زندان بکند، سفارت ایالات متحده آمریکا در ایران یادداشتی به حکومت ایران تسلیم کرده و او را به ایالات متحده باز خواهد گرداند.» (۱۰)

بر اساس نامه سایروس ونس، وزیر خارجه وقت آمریکا به سفارت این کشور در تهران، یزدی یک ماه قبل از سقوط دولت موقت به رابط دولت کارتر گفته بود: «به امام خمینی گفته است که باید از امور خارجی بر کنار باشد.» (۱۱)

در یکی از اسناد به دست آمده از سفارت آمریکا آمده است: «سیا از کاردار آمریکا در استکهلم می‌خواهد که به انتظام اطلاع دهد که ما حاضریم تبادل اطلاعات بعد از دهم سپتامبر انجام شود. کاردار از انتظام خواهد خواست که با یزدی تماس بگیرد و یزدی با شما تاریخ دقیق تبادل اطلاعات را تعیین کند.» (۱۲)

ادامه دارد…

منبع: کتاب بازگشت از نیمه راه، تدوین و تالیف: علی الفت‌پور

پی‌نوشت‌ها:

  1. «زندگینامه دکتر ابراهیم یزدی» ارگان رسمی نهضت آزادی ایران
  2. یادنامه روزنامه شرق، ۱۰/۳/۸۵، ص ۱۵
  3. ۸ اردیبهشت ۱۳۵۹، صحیفه امام خمینی، جلد ۱۲، صفحه ۲۶۰
  4. صفحه نخست روزنامه کیهان در ۲۰ آذرماه ۱۳۵۹
  5. شریکان قافله انقلاب (۵)، «ریچارد کاتم»؛ سایه به سایه نهضت آزادی و ملی‌گرایان، تبارشناسی، دکتر سیدعبدالعزیز رضوانی.
  6. صادق خلخالی، خاطرات آیت‌الله خلخالی اولین حاکم شرع دادگاه‌های انقلاب، نشریه سایه (۱۳۷۹)
  7. آیا سیدمحمود دعایی احتمال حمله عراق را به اطلاع امام خمینی رسانده بود؟ سایت جماران۳۰/۱۱/۱۳۹۱
  8. با استناد به اسناد لانه جاسوسی، کتاب شماره ۳۴، ص ۱۰۹ و ۱۱۰
  9. اسناد لانه جاسوسی آمریکا، دانشجویان مسلمان و پیرو خط امام، جلد دوم، کتاب جدید جلدهای ۱۳ تا ۲۲، موسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، بهار ۱۳۸۶، ص ۵۱۵٫
  10. اسناد لانه جاسوسی آمریکا، همان، ص ۵۲۳
  11. اسناد لانه جاسوسی، کتاب دوم، ص ۵۲۵
  12. اسناد سفارت آمریکا، جلد ۱۰، ص ۱۰۴

انتهای پیام/

دسته :  جریان‌های التقاطی

دیدگاه ها