https://telegram.me/empireoflies

چه اتفاقی در خلیج‌فارس افتاده است که بی‌بی‌سی ناراحت است؟

کشمکش بین نیروهای مسلح ایران با ناوهای آمریکایی از تحولات جدید منطقه خلیج‌فارس است که بی‌بی‌سی فارسی با جانب‌داری از نیروهای آمریکائی به پوشش آن می‌پردازد و اقدامات نیروهای نظامی ایران را “تهدیدآمیز” و “تحریک‌آمیز” می‌خواند. در متن زیر به بررسی اقدامات نیروی دریایی دولت انگلیس در این منطقه درگذشته پرداخته‌شده است.

خلیج‌فارس یکی از گلوگاه‌های امنیتی دنیا است که تسلط بر آن نشانه قدرت محسوب می‌شود. این روزها که ناوهای آمریکایی با هشدار نیروهای مسلح ایران در خلیج‌فارس مواجه می‌شوند، اقتدار نیروهای ایرانی در منطقه جلوه می‌کند.
بی‌بی‌سی که رسانه‌ای غربی است نیز از زبان آمریکائی‌ها حرف میزند و ایرانی‌ها را تخطئه می‌کند که چرا بر آب‌های خلیج‌فارس اعلام سلطه می‌کنند.
اما این سؤال قابل‌طرح است که خود دولت انگلیس در این منطقه چه عملکردی داشته است؟ به‌علاوه حضور انگلیس در منطقه چه فرازوفرودی داشته است؟
قابل‌ذکر است سابقه حضور استعماری انگلیس در خاورمیانه و خلیج‌فارس به اوایل قرن ۱۹ بازمی‌گردد. در سال‌های ۱۸۲۰ در بحبوحه جنگ‌های ایران و روسیه، دولت انگلستان به بهانه مبارزه با دزدهای دریایی سواحل جنوبی خلیج‌فارس را اشغال نموده و با حکام محلی قرارداد تحت‌الحمایگی امضاء کرد.
اگرچه در دوران گذشته ازجمله صفویه انگلیسی‌ها در ایران حضورداشته‌اند، اما در آن زمان به علت اقتدار دولت مرکزی فقط به کار تجارت اشتغال داشتند و در زمان قاجاریه و تضعیف ایران به خاطر جنگ با روسیه است که انگلستان از فرصت پیش‌آمده جهت اشغال نظامی برخی مناطق خلیج‌فارس که تحت نفوذ ایران بودند، استفاده کرد. در این مرحله انگلستان توانست، شیخ‌نشین‌های بحرین، قطر، دبی، شارجه، ابوظبی، مسقط، عمان و… را به زیر سلطه خود درآورد.
سپس در طی نیمه دوم قرن ۱۹، انگلستان بعد از تثبیت موقعیت خود در شیخ‌نشین‌های خلیج‌فارس کوشش بیشتری در جهت تضعیف دولت ایران و عثمانی به عمل آورد و با تحمیل جنگ‌های متعدد به این دولت‌ها و انتزاع سرزمین‌های مختلف از آن‌ها، توانست سلطه و نفوذ خود را هر چه بیشتر در این ۲ کشور گسترش دهد. انگلیس برای تحکیم سلطه خود بر ایران بود که کودتای ۱۲۹۹ را صورت داد، و ایران را به کشور نیمه مستعمره تبدیل کرد. بعدها با کشف نفت در کشورهای دیگر خلیج‌فارس نیز سلطه خود بر آن کشورها ازجمله کویت و عربستان را تحکیم کرد. و سیاست این کشورها را در جهت منافع خودسازمان‌دهی می‌کرد.
وقوع جنگ جهانی اول (۱۹۱۸-۱۹۱۴) نیز نه‌تنها سلطه انگلیس را با تهدیدی مواجه نکرد بلکه با پایان جنگ و با حذف قدرت‌هایی چون عثمانی و روسیه، موقعیت انگلستان در منطقه خلیج‌فارس بسیار قوی‌تر از دوران قبل از جنگ شد و توانست سلطه خود را بر عراق نیز گسترش دهد و این کشور را به مستعمره خود تبدیل کند.
البته قبل از آن‌هم انگلستان تلاش‌هایی را جهت اشغال عراق انجام داده بود، ازجمله در اوایل قرن ۱۹ در آن زمان که تسلط بر عراق از اهمیت ویژه‌ای در محاسبات سوق‌الجیشی انگلستان برخوردار بود، فعالیت خود را در عراق افزایش داد، ولی پس از کشمکش‌های متعدد، بالاخره در سال ۱۸۲۰، سلطان محمود عثمانی به عراق لشکر کشید و سلطه حکومت عثمانی را در این کشور احیاء کرد. پس‌ازاین اتفاق، انگلستان توجه خود را به سواحل جنوبی خلیج‌فارس معطوف کرد.
با وقوع جنگ جهانی و اعلام جنگ از طرف عثمانی به انگلیس، دولت بریتانیا با استفاده از فرصت پیش‌آمده به عراق لشکر کشید و پس از شکست دادن نیروهای عثمانی و آلمانی درنبرد کوت العماره عراق را به زیر سلطه خود درآورد. بدین شکل در فاصله جنگ جهانی اول و دوم، انگلستان موقعیت خود را در خلیج‌فارس حفظ کرده و به صحنه‌گردان اصلی سیاست خلیج‌فارس و خاورمیانه در این مقطع تاریخی تبدیل شد. این وضع تا وقوع جنگ جهانی دوم ادامه داشت.
جنگ جهانی دوم، اقتدار انگلستان در منطقه را متزلزل کرد. در این جنگ خسارات زیاد انسانی و مالی به انگلیس وارد شد. بخش‌های زیادی از کشاورزی و صنعت انگلیس نابود شد، قسمت اعظم نیروی دریایی آن کشور در طی جنگ جهانی دوم از بین رفت، انگلیس دچار ضعف اقتصادی شد و کسری تراز پرداخت‌ها، این کشور را به یک کشور مقروض تبدیل کرد.
به دنبال تحولات پس از جنگ جهانی دوم، به‌تدریج پایه‌های قدرت انگلستان در منطقه رو به ضعف نهاد تا جایی که در سال ۱۳۴۷ (۱۹۶۸) اعلام کرد که در سال ۱۳۵۰ (۱۹۷۱) نیروهای خود را از شرق سوئز که شامل خلیج‌فارس نیز می‌شد خارج می‌کند.
در آن زمان تعداد نیروهای نظامی در شرق سوئز شامل ۰۰۰/۲۷ نیروی زمینی و ۰۰۰/۱۸نیروهای هوایی و دریایی بود.
دولت انگلیس در آن زمان دلیل خروج خود از منطقه را صرفه‌جویی در هزینه‌ها ذکر کرد، امانگاهی دقیق‌تر به اوضاع منطقه در آن زمان، نشان می‌دهد که خروج انگلستان از منطقه دلایل عمیق‌تری داشته است.
در آن زمان وقایعی بر ضد منافع انگلستان در منطقه رخ داد، مثل استقلال هند و پاکستان، پایان دوره قیمومیت انگلیس بر فلسطین و اردن، ملی شدن نفت ایران در ۱۹۵۱، که منجر به شریک شدن آمریکا در منافع نفتی ایران شد، وقوع انقلاب افسران آزاد در ۱۹۵۲ در مصر، ملی شدن کانال سوئز در ۱۹۵۶ و موضع‌گیری آمریکا و شوروی علیه انگلیس و فرانسه در آن حادثه، کودتای سال۱۹۵۸ عراق که حکومت سلطنتی (فیصل) سقوط کرد و یکی از پایه‌های نفوذ و تسلط انگلستان در منطقه را فروریخت، جنگ ۱۹۶۷ و بسته شدن کانال سوئز و خشم اعراب علیه اسرائیل و حامیانش، استقلال کویت در ۱۹۶۱، شورش‌های عظیم در بحرین علیه نظامیان انگلیس، شرکت مردم در جنبش‌های ضد استعماری انگلیس در قطر، شارجه، دوبی، ابوظبی و رأس الخیمه، شورش‌های مردم عمان برای طرد انگلیسی‌ها که طی آن در سال۱۹۶۸، ۱۷۰۰ نظامی انگلیسی در عمان کشته و زخمی شدند.

 

منبع: پرشین بی بی سی

https://telegram.me/empireoflies

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند *

*

theme